خمینی خراسان لقبی که ساواک به رهبر شهید داد داستانی از سیر مبارزاتی
به گزارش قائم، ساواک با درک نفوذ و هوشمندی انقلابی سید علی خامنه ای جوان در خراسان، او را خمینی خراسان نامید؛ لقبی که نشان از جایگاه راهبردی ایشان در مبارزات قبل از پیروزی انقلاب داشت.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، برنامه جریان که هر شب ساعت ۲۰ از شبکه یک سیما پخش می شود، با موضوع «خمینی خراسان به روایت رهبر معظم انقلاب» میزبان موسی فقیه حقانی، رئیس پژوهشکده تاریخ معاصر بود.
بنابر روایت مهر، علیرضا زادبر میزبان برنامه، با اشاره به سومین نامه رهبر انقلاب به مناسبت چهلمین روز شهادت رهبر شهید اظهار داشت: در بخشی از این نامه، آیت الله سید مجتبی خامنه ای با استناد به گزارش های ساواک از رهبر شهید با عنوان «خمینی خراسان» در دهه ۵۰ یاد می کنند. او افزود: با وام گرفتن از این نکته در پیام رهبر معظم انقلاب، در این برنامه به مبارزه سیاسی رهبر شهید در دهه های سی و چهل تا رسیدن به پیروزی انقلاب اسلامی می پردازیم.
موسی حقانی حضور رهبر شهید انقلاب در تصاویر تجمعات انقلابی، در کنار امام خمینی(ره) را نشان دهنده هویت ایشان بعنوان یک چهره انقلابی دانست و اظهار داشت: رهبر شهید از همان آغاز نهضت حضرت امام(ره) که مقطعی سرنوشت ساز در تاریخ معاصر ایران است، در راه مبارزه مشارکت پررنگ داشتند.
تربیت مبارز در مکتب اهل بیت
این پژوهشگر تاریخ معاصر اظهار داشت: در روزهای جوانی، پدر بزرگوار رهبر شهید گرفتار عارضه نابینایی شده بودند. رهبر شهید برای خدمت به پدر بزرگوارشان تحصیلات خودرا رها کردند و به مشهد مقدس بازگشتند. آن پدر بزرگوار تسلط وافری بر منابع دینی داشتند و بر تربیت فرزندان در مکتب خاندان حریص بودند.
حقانی اضافه کرد: برگشت به مشهد به معنای کناره گیری از مبارزه نبود. ایشان در کنار رسیدگی به امور پدر، همچون خواندن کتب و مطالب مورد علاقه برای ایشان، در دو مرکز مهم مشهد یعنی مسجد کرامت و مسجد امام حسن مجتبی(ع) مشارکت پررنگ و موفقی داشتند.
ایده انسان ۲۵۰ ساله و تبحر در سیره شناسی زندگی اهل بیت(ع)
رئیس پژوهشکده تاریخ معاصر یکی از وجوه برجسته زندگی رهبر شهید را تربیت نیرو بر مبنای مبانی توحیدی دانست و درمورد نقاط قوت علمی ایشان اظهار داشت: ایشان در حوزه سیره شناسی اهل بیت(ع) تبحر خاصی داشتند. آثار به جا مانده از ایشان درباره ی قیام سیدالشهدا(ع) (کتاب همرزمان حسین(ع)) و فعالیتهای ائمه هدی(ع)، از امام سجاد(ع) تا سایر ائمه(ع)، در کتاب «انسان ۲۵۰ ساله» به خوبی تجلی یافته است. تعبیر «انسان ۲۵۰ ساله» ابداعی خاص برای نشان دادن پیوستگی مسیر مبارزاتی خاندان است که در آن شیوه های متنوعی از کنشگری وجود دارد. نکته جالب اینست که اثر مطالعه در سیره اهل بیت(ع) در تمام طول زندگی ایشان مشهود بود و در فراز پایانی زندگی منجر به شهادت عاشورایی و کربلایی ایشان شد.
نرمش قهرمانه بجای تسلیم ذلیلانه
حقانی درمورد شیوه شهادت رهبر انقلاب اظهار داشت: ایشان قبل از شهادت تصریح کردند که فردی مانند ایشان و ملتی همچون ملت ایران که درسهای شیعی خودرا به خوبی بلدند، هیچگاه با یزید زمان بیعت نخواهند کرد. این پیام بطورکامل روشن بود. یکی دیگر از هوشمندی های رهبر شهید، طرح مفهوم «نرمش قهرمانانه» در تقابل با «تسلیم ذلیلانه» بود. در آن مقطع، جریاناتی در کشور معتقد بودند که راهی جز تسلیم وجود ندارد. آنها با این تحلیل که دشمن بسیار قدرتمند است و بزرگترین ارتش و اقتصاد جهان را در اختیار دارد، در وصف این شیطان پوشالی مبالغه می کردند. نگاه رهبر شهید به استکبار جهانی بطورکامل متفاوت از نگاه جریان تسلیم بود.
قطب فرهنگی و سیاسی در مشهد قبل از انقلاب
حقانی، پختگی رهبر شهید در سن سی سالگی را نتیجه اهل مطالعه بودن ایشان دانست و با ذکر خاطره ای از زبان رهبر شهید، اظهار داشت: ایشان به کتاب فروشی می رفتند و با پرداخت مبلغی، کتاب امانت می گرفتند و بعد از مطالعه، روز بعد آنرا تحویل می دادند. این حجم از مطالعه در فضای فرهنگی مشهد و در بستر خانواده ای اندیشمند، سبب شد ایشان خیلی زود وارد عرصه نویسندگی و ترجمه شوند. نگاه عمیق ایشان به ظرفیتهای منطقه، ایشان را به یک قطب فرهنگی در مشهد مقدس برای تمامی نیروهای انقلابی تبدیل کرد.
روحانی روشنفکر جهانی
در ادامه علیرضا زادبر بخشی از متن پیام رهبر انقلاب را قرائت کرد: «ناگهان سید علی خامنه ای در سنین پیش از سی سالگی مانند خورشیدی از خراسان سر برآورد و بزودی به یکی از ارکان فکری و مبارزاتی قلمداد شد و هم زمان در علوم متداول هم پیشرفت های قابل توجهی نمود، به صورتی که در سالهای دهه پنجاه، دستگاه ساواک او را «خمینی خراسان» خوانده بود.» او اضافه کرد: در خراسان آن زمان، شخصیت های برجسته دیگری هم حضور داشتند که از نظر سنی از ایشان بزرگتر بودند، در عین حال ایشان برجستگی متفاوتی داشتند.
موسی حقانی تمایز رهبر شهید انقلاب را در نوع برداشت، بیان و رویکرد انقلابی در تحلیل تاریخ، تحولات تاریخی و منابع دینی دانست و به شکل جزیی چند نمونه از این تمایز را بیان کرد و اظهار داشت: با وجود حضور شخصیت هایی نظیر شهید هاشمی نژاد که از نظر سنی بزرگتر بودند، ذوق لطیف ایشان در بررسی متون و شجاعت و توکلی که به خداوند داشتند، سبب شد به پناهگاهی برای جوانان انقلابی در سرتاسر ایران تبدیل شوند. حتی هنگامی که ایشان به ایرانشهر تبعید شدند، افراد از نقاط مختلف کشور برای بهره مندی از محضرشان به آنجا می رفتند. بعضی از اعضای اولیه سازمان مجاهدین تا وقتی که با رهبر شهید ارتباط داشتند، از انحرافات عقیدتی که بعدها گریبان گیر این سازمان شد، مصون بودند. جاذبه ایشان بعنوان یک روحانی روشنفکر و آشنا با تحولات جهانی، منطقه و شبه قاره، برای جوانان آن روز بسیار پرکشش بود؛ آن هم در فضایی که رقبای فکری قدرتمندی از جریانات چپ در مشهد حضور داشتند.
رهبر تشکیلات مبارزه سیاسی و انقلاب در مشهد
زادبر به ترسیم فضای مشهد دهه چهل پرداخت و اظهار داشت: افراد و جریانات مختلفی وجود داشتند، نظیر کانون نشر حقایق و آقای محمد شریعتی(پدر شهید علی شریعتی)، جریانات چپ و سایر گروه ها. با این همه رهبر شهید انقلاب در خراسان درخشیدند و برجستگی ایشان در آن فضا بسیار چشمگیر بود.
موسی حقانی این فضای متکثر مشهد در قبل از انقلاب را تایید و با اشاره به مشارکت پررنگ انجمن حجتیه و مراجع بزرگی همچون آیت الله میلانی اظهار داشت: در چنین فضای متکثری، ایشان بعنوان شخصیتی برجسته که مورد رجوع جوانان و قشرهای مختلف بود، درخشیدند. ساواک هم به سرعت متوجه این نفوذ شد و اسم «خمینی خراسان» را برای ایشان انتخاب نمود. این اسم یعنی ساواک، حرکت و مبارزه رهبر انقلاب در مشهد را در امتداد نهضت امام خمینی(ره) و خطرش را به اندازه ی خطر نهضت امام(ره) برای کل ایران، جدی می دانست. ایشان در مبارزه بسیار هوشیار و هوشمند بودند و به هیچ عنوان یک مبارز تازه کار محسوب نمی شدند که ساواک بتواند به سادگی به شبکه ارتباطاتشان پی ببرد.
رئیس پژوهشکده تاریخ معاصر به گزارشات ساواک از بازجویی رهبر شهید انقلاب پرداخت و اظهار داشت: در یکی از بازجویی ها، بازجوی ساواک به ایشان می گوید که تک تک حرکات شما شاید به تنهایی خطرناک به نظر نرسد، اما وقتی در کنار هم قرار می گیرند، نشان دهنده یک تفکر منسجم و خطرناکست. آن بازپرس تعبیر جالبی دارد و می گوید شما مانند ماهی هستید که از دست ما می لغزد و نمی توانیم شما را گرفتار نماییم.
وارث ترات مبارزاتی شیعه و مترجم نظریات مبازراتی اهل تسنن
حقانی ریشه تجربه و هوشمندی بالا را در آن سن کم را در مطالعات فراوان درمورد انقلاب ها دانست و اضافه کرد: ایشان هوشمندی ذاتی و عمق مطالعات تاریخی درباره ی مبارزات ملت ها داشت. ایشان از نخستین کسانی بودند که منابع مربوط به جریانات انقلابی منطقه، همچون آثار سید قطب را ترجمه کردند بدون آن که تحت تاثیر تفکرات اخوانی باشند. ایشان شخصیتی تربیت یافته در مکتب اهل بیت(ع) و برخاسته از متن حوزه های علمیه ایران بودند. ایشان با تأکید بر سابقه مبارزاتی عمیق زعمای شیعه و آشنایی با شخصیت های برجسته مبارز شیعی، نیاز به دریافت مبانی از دیگران نداشتند بلکه هدفشان آشنا کردن جوانان با جریانات انقلابی جهان اسلام بود، علیرغم تمامی تفاوت هایی که در مبانی و روش ها با آن جریانات داشتند. از دید من، سیره اهل بیت(ع) و عمق مطالعاتی، دو رکن اصلی این هوشمندی بودند.
شناخت ذات وحشی غرب از میان سطرهای ادبیات
حقانی با اشاره به تسلط رهبر شهید به تاریخ و فرهنگ غرب به بیان گستره مطالعاتی ایشان پرداخت و اظهار داشت: ایشان ادبیات غرب، شامل بلوک شرق و کشورهای لیبرالیستی را مطالعه می کردند. ایشان حتی از خلال تماشای آثار تصویری هم به تحلیل لایه های اجتماعی غرب می پرداختند. به نقل از یکی از فرزندان ایشان، رهبر شهید سریال فرار از زندان را سه بار تماشا کرده بودند. ایشان با دقت در این اثر، پریشانی ساختاری و مناسبات پلید آن جامعه را تحلیل می کردند. ایشان باآنکه سفرهای طولانی مدت به غرب نداشتند، اما تمامی رمان های برجسته روسی و اروپایی را خوانده بودند. برعکس بسیاری که فقط برای سرگرمی فیلم می بینند، ایشان از دل یک اثر هنری به فرهنگ، وضعیت اجتماعی و لایه های سیاسی یک جامعه دسترسی پیدا کرده و آنرا تحلیل می کردند. رهبر شهید با مطالعه نشریات و مقالات غربی، ذات توحش مدرن را به خوبی شناخته بودند. البته دستیافته های علمی و سخت کوشی تمدن غرب را بعنوان نکات مثبت می دیدند، اما در مبانی، بر مبنای آموزه های قرآنی و مطالعات تاریخی، غرب را بطورکامل می شناختند. همین شناخت عمیق سبب شد در طول دوران رهبری، ایران را در مقابل توطئه های غربی مستحکم کنند.
پرورش یافته مکتب اهل بیت(ع) و مقتدر در مقابل قدرت مادی غرب
موسی حقانی با اعلان اینکه رهبر شهید ضعف نیروهای نظامی و بنیه اقتصادی را عامل شکست ایران در قرن نوزده می دانست، اضافه کرد: ایشان در تقویت قابلیتهای نظامی شاهکار کردند. آن چه امروز شاهد می باشیم، ایستادگی در مقابل جبهه استکباری شامل آمریکا، رژیم صهیونیستی و متحدان منطقه ای و پنهان آن هاست. همانطور که رهبر انقلاب در پیام سوم خود به این مساله اشاره کردند. این موفقیت حاصل شناخت دقیق ایشان از ضعف های تاریخی ماست. متاسفانه بعد از شکست در جنگ های ایران و روس، خیلی از رجال سیاسی مرعوب غرب شدند. البته معتقدم آن شکست بالاتر از آن که نظامی باشد، شکستی در زمینه جنگ نرم و ناشی از نفوذ و خیانت بود. رهبر شهید با مطالعه دقیق وقایع تاریخی و سیره مبارزاتی، هیچگاه مرعوب قدرت های مادی نشدند. برعکس آنهایی که تنها شکست ها را می بینند و به نظریه توطئه پناه می برند، ایشان با تأکید بر مبانی توحیدی و شناخت راه مقابله، موضعی مقتدرانه اتخاذ کردند. ایران در مقابل غرب دارد ضعف نظامی داشت و این دلیلی مضاعف بود تا رهبر شهید انقلاب که فرمانده کل قوا بودند، ارتباط مستمر و نزدیک خودرا با میدان حفظ کنند.
حقانی اضافه کرد: نکته دیگر، شناسایی ضعف اقتصادی ایران بود. رهبر شهید به مدت سی سال بحث اقتصاد مقاومتی را مطرح کردند؛ چونکه می دانستند چطور باید توانایی اقتصادی را در کشور و در بین متحدان ایجاد کرد. متاسفانه برخی دولت ها و جریانات غرب گرا در این راه با ایشان همراهی نکردند، در عین حال اقتصاد ایران باوجود تحریم های بی سابقه، از فروپاشی مصون ماند و استوار ایستاد. امیدواریم راه ایشان در این مورد با قوت ادامه یابد.
پیوند میان آگاهی تاریخی و کنش انقلابی
حقانی تکلیف دانستن عمل انقلابی را خاصیت اثرگذار در زندگی رهبر شهید انقلاب عنوان نمود و اظهار داشت: در آن زمان بسیاری به ایشان سفارش می کردند که برای ادامه تحصیل به نجف بروند تا با تأکید بر جاذبه شخصیتی و بنیه علمی، در آینده تأثیرگذارتر باشند. اما رهبر شهید تحت تاثیر منطق شهید نواب صفوی بر مبنای این که اسلام در این برهه به سرباز و رزمنده نیاز دارد، ماندن و مبارزه کردن را برگزیدند. این روحیه، جاذبه ی بسیاری برای جذب نیرو داشت. البته در بررسی شخصیت رهبر شهید باید تاکید کنم که باآنکه نواب صفوی جرقه اولیه را در ذهن ایشان زد، اما ایشان در مقام عمل بسیار فراتر رفتند و به شخصیتی بدل شدند که در مکتب امام خمینی(ره) و آموزه های اهل بیت، جهان را تحت تاثیر تکاپوهای سیاسی و فرهنگی خود قرار دادند.
در ادامه رئیس پژوهشکده تاریخ معاصر در مورد رهبر معظم، آیت الله سید مجتبی خامنه ای هم اظهار داشت: ایشان تحت تاثیر پدر بزرگوارشان، علاقه وافری به مطالعات تاریخی دارند. بنده برخی منابع را که خدمت ایشان تقدیم می کردم، با دقت مطالعه می کردند و حتی در موارد مختلفی به نکات بسیار ریز و خاصی از آن منابع اشاره می کردند که نشان دهنده دقت نظر ایشان است.
تاریخ نگاری انقلابی مدیون رهبر شهید است
حقانی اضافه کرد: من تاریخ نگاری انقلابی و تحول در این حوزه بعد از پیروزی انقلاب را مدیون رهبر شهید می دانم. تأکیدات ایشان بر مطالعات تاریخی بی نظیر است. باآنکه امام خمینی(ره) پایه این حرکت را بنا نهادند، اما پرورش و شکوفایی جریان تاریخ نگاری در ایران مدیون تلاشهای ایشان است. ایشان تاریخ را یک دانش راهبردی می دانند. تعبیری که من از هیچ استاد دانشگاه یا پژوهشگر تاریخ نشنیده ام. ایشان در بیانیه گام دوم انقلاب تصریح می کنند که تاریخ، دانشی راهبردی است. چونکه به انسان قدرت درک گذشته و پیشبینی آینده را می دهد و اصول کلانی را برای طراحی راه کنش ها و برنامه های کلان فراهم می آورد. نکته ی دیگر درباره ی روش تاریخ نگاری است. ایشان تاکید داشتند که تاریخ نگار نباید گرفتار زکام باشد. مقصود ایشان این بود که اگر پژوهشگر تنها وقایع روی صحنه را ببیند و از درک پشت پرده ها و روح جریانات ناتوان باشد، یعنی قدرت استشمام سیاسی نداشته باشد، نمی تواند روایت درستی از تاریخ ارائه کند.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان قائم در مورد این مطلب