گناه از کجا شروع می شود؟ 6 دلبستگی خطرناک که امام صادق(ع) اخطار دادند
به گزارش قائم، همه لغزش ها ناگهان اتفاق نمی افتند؛ گاهی یک دلبستگی ساده، اگر از کنترل بیرون برود، می تواند انسان را مرحله به مرحله از مسیر درست دور کند. در داستانی از امام صادق(ع)، شش دلبستگی بعنوان زمینه های مهم عصیان معرفی شده اند؛ دلبستگی هایی که در ظاهر بخشی از زندگی اند، اما افراط در آنها می تواند به غفلت از وظایف و ارتکاب گناه منجر شود.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، خیلی از لغزش های اخلاقی انسان از تمایلاتی شروع می شود که اگر مهار نشوند، می توانند او را از مسیر اطاعت الهی دور کنند. در حکایتی از امام صادق(ع)، شش عامل به عنوان سرآمد اموری معرفی شده اند که زمینه عصیان و گناه را فراهم می کنند.
بنابر روایت عترتنا، مرحوم آیت الله آقا مجتبی تهرانی در شرح این روایت تاکید می کند که این شش مورد، به مفهوم انحصار عوامل گناه نیست؛ بلکه از مهم ترین ریشه هایی هستند که خیلی از معصیت ها می توانند از آنها سرچشمه بگیرند.
روایت امام صادق(ع) در رابطه با شش عامل گناه
از امام صادق(ع) روایت شده است:
«إِنَّ أَوَّلَ مَا عُصِیَ اللَّهُ بِهِ سِتٌّ؛ حُبُّ الدُّنْیَا وَ حُبُّ الرِّئَاسَهِ وَ حُبُّ الطَّعَامِ وَ حُبُّ النِّسَاءِ وَ حُبُّ النَّوْمِ وَ حُبُّ الرَّاحَهِ.»
بر اساس این روایت، این شش مورد عبارت اند از: دنیادوستی، ریاست طلبی، شکم دوستی، شهوت جنسی، خواب دوستی و راحت طلبی.
۱. حبّ دنیا؛ وقتی مال بر حلال و حرام غلبه می کند
نخستین مورد، «حبّ دنیا» است. آیت الله مجتبی تهرانی در توضیح آن، پول دوستی را از عواملی می داند که امکان دارد انسان را به جایی برساند که در راه کسب مال، میان حلال و حرام تفاوتی قائل نشود.
گناه هم فقط انجام دادن فعل حرام نیست؛ ترک واجب هم معصیت به حساب می آید و دلبستگی افراطی به مال می تواند انسان را از انجام وظایف شرعی بازدارد.
۲. حبّ ریاست؛ دلبستگی به قدرت و جایگاه
دومین عامل، «حبّ الرئاسه» است؛ یعنی علاقه به ریاست و جایگاه.
جاه طلبی زمانی می تواند به زمینه ای برای گناه تبدیل گردد که حفظ مقام یا رسیدن به قدرت بر ارزش های اخلاقی و دینی غلبه کند.
۳. حبّ الطعام؛ اسارت در مقابل خواسته های شکمی
«حبّ الطعام» سومین موردی است که در روایت آمده است. آیت الله مجتبی تهرانی برای این گروه از تعبیر «ابن البطن» استفاده می کند؛ یعنی کسانیکه در مقابل خواسته های شکمی خود به اسارت درآمده اند.
از این منظر، مشکل صرفا علاقه به غذا نیست، بلکه ناتوانی در کنترل این میل است؛ وضعیتی که می تواند زمینه ساز برخی لغزش های دیگر شود.
۴. حبّ النساء؛ غلبه شهوت جنسی
چهارمین مورد، «حبّ النساء» است که در شرح آیت الله مجتبی تهرانی، به شهوت جنسی اشاره دارد.
همان گونه که انسان امکان دارد در مقابل خواسته های شکمی تسلیم شود، غریزه جنسی هم در صورت فقدان کنترل می تواند او را بسمت گناه سوق دهد. از همین رو در این شرح از تعبیر «ابن الفرج» برای فرد گرفتار این تمایل استفاده شده است.
۵. حبّ النوم؛ وقتی خواب به ترک واجب می انجامد
پنجمین عامل، «حبّ النوم» یا علاقه زیاد به خواب است.
خواب از نیازهای طبیعی انسان شمرده می شود، اما اگر دلبستگی به آن سبب ترک مسئولیت شود، می تواند زمینه معصیت را فراهم آورد. نمونه ای که در شرح این روایت عنوان شده، قضا شدن نماز بامداد به سبب ترجیح دادن خواب است.
۶. حبّ الراحه؛ آسایش طلبی در مقابل مسئولیت
آخرین مورد «حبّ الراحه» یا راحت طلبی است. انسان به صورت طبیعی بدنبال آسایش است، اما هنگامی که این میل بر انجام وظایف و مسئولیت ها غلبه کند، می تواند منشا برخی گناهان شود.
وجه مشترک شش عامل چیست؟
آیت الله مجتبی تهرانی در ادامه شرح روایت، به وجه مشترک این شش یاد شده می کند: واژه «حبّ».
حبّ دنیا، حبّ ریاست، حبّ طعام، حبّ زنان، حبّ خواب و حبّ راحتی، مانند دانه های تسبیحی هستند که به یک نخ متصل شده اند و این نخ، «حبّ دنیا و امور مادی» است.
بنابراین، از این منظر، مساله صرفا وجود مال، مقام، غذا، خواب، تمایلات جنسی یا آسایش در زندگی نیست؛ بلکه دلبستگی و اسارت در مقابل این خواسته ها است که می تواند انسان را بسمت گناه سوق دهد.
انسان زمانی در معرض لغزش بیشتری قرار می گیرد که خواسته هایش به جای آن که تحت مدیریت او باشند، تصمیم هایش را در اختیار بگیرند. بر همین اساس، شناخت این تمایلات و کنترل آنها، در نگاه اخلاقی این روایت، می تواند گامی برای جلوگیری از گناه باشد.
منابع:
[۱] بحارالانوار، ج ۷۰، ص ۶۰
[۲] شرح حدیث، آیت الله آقا مجتبی تهرانی، یکشنبه ۳۰ آبان ۱۳۸۹، ۱۴ ذی الحجه ۱۴۳۱، مسجد جامع بازار تهران
منبع: qawem.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان قائم در مورد این مطلب