یا زهرا چه طور نام حضرت فاطمه(س) با فرهنگ مقاومت ایرانیان پیوند خورد؟ به همراه فیلم
قائم: عملیات والفجر 8 با رمز «یا فاطمه الزهرا(س)» و داستانهای رزمندگان از توسل به اهل بیت(ع)، نمونه ای از پیوند ایمان دینی با تجربه مقاومت در تاریخ معاصر ایران است. رهبر شهید نیز در سخنانی، تاب آوری ملت ایران در مقابل فشارهای سنگین را برای ناظران جهانی تعجب آور توصیف کرده بود. این پیوند در روزهای فاطمیه فرصتی جهت بررسی نقش باورهای دینی، همبستگی اجتماعی و امید در برخورد با بحران ها فراهم می آورد.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، نام حضرت فاطمه زهرا(س) در فرهنگ دینی ایرانیان، تنها یادآور سوگواری و مظلومیت نیست؛ برای خیلی از مؤمنان، این نام با مفاهیمی چون وفاداری به حق، صبر، مسئولیت پذیری و ایستادگی در شرایط دشوار هم پیوند خورده است. در دوران دفاع مقدس، توسل به اهل بیت(ع) بخشی از تجربه معنوی خیلی از رزمندگان بود؛ تجربه ای که در کنار آمادگی نظامی، فداکاری و انسجام، به آنان در رویارویی با دشواری های میدان نبرد معنا و انگیزه می بخشید.
رهبر شهید در یکی از سخنرانی های خود، تاب آوری ملت ایران در مقابل فشارهای سنگین دشمن را برای ناظران جهانی تعجب آور توصیف کرده و به نقش معارف اهل بیت(ع)، مجالس مذهبی و نام و یاد حضرت سیدالشهدا(ع) و حضرت فاطمه زهرا(س) در این پایداری اشاره کرده بود.
بنابر روایت دانشجو، این سخن، پرسشی فراتر از یک مناسبت مذهبی را پیش روی ما قرار می دهد: باورهای دینی چه طور می توانند در تقویت امید، تحمل دشواری ها و حفظ انسجام اجتماعی نقش داشته باشند؟
«یا فاطمه الزهرا(س)»؛ رمز عملیاتی که به فتح فاو انجامید
یکی از نمونه های شناخته شده پیوند میان توسل و مقاومت در تاریخ دفاع مقدس، عملیات والفجر ۸ است. این عملیات در ۲۰ بهمن ۱۳۶۴ با رمز «یا فاطمه الزهرا(س)» شروع شد و به تصرف منطقه فاو انجامید.
عبور از اروندرود، مواجهه با موانع طبیعی و شکستن خطوط دفاعی دشمن، همچون دشواری های مهم این عملیات بود. در روایتهای در ارتباط با آن، توسل به حضرت زهرا(س) و ذکر نام ایشان، بخشی از فضای معنوی رزمندگان و فرماندهان توصیف شده است.
در چنین تجربه هایی، ایمان و توسل را نمی توان جدا از دیگر عوامل موفقیت نظامی بررسی کرد. برنامه ریزی عملیاتی، شناخت زمین، آموزش، هماهنگی نیروها، فداکاری و تصمیم گیری فرماندهان هم درنتیجه عملیات نقش داشتند. اهمیت این تجربه تاریخی در آن است که برای خیلی از رزمندگان، باورهای مذهبی در کنار مسئولیت و آمادگی عملی، منبعی برای حفظ انگیزه و تحمل شرایط دشوار به شمار می رفت.
روایت های فرماندهان، همچون روایتهای نقل شده درباره ی انتخاب رمز عملیات والفجر ۸، بخشی از همین پیوند میان تجربه نظامی و اعتقادات دینی را بازتاب می دهند.
فاطمیه؛ فراتر از آئین سوگواری
ایام فاطمیه مهلتی برای بازخوانی جایگاه حضرت زهرا(س) در فرهنگ دینی و اجتماعی ایرانی ها است. شخصیت آن حضرت در حافظه مذهبی جامعه، با مفاهیمی مانند حق طلبی، وفاداری به اصول، دفاع از حقیقت و پایبندی به مسئولیت شناخته می شود.
از این منظر، مجالس فاطمیه تنها مهلتی برای بیان اندوه و سوگواری نیستند؛ این مجالس می توانند زمینه ای برای آشنایی بیشتر با سیره اهل بیت(ع)، بازاندیشی در ارزش های اخلاقی و تقویت احساس مسئولیت در مقابل دیگران هم فراهم آورند.
البته اثر اجتماعی مناسک مذهبی به شیوه برگزاری و تجربه مشارکت کنندگان هم بستگی دارد. هنگامی که مفاهیم طرح شده در این مجالس با رفتارهایی مانند همدلی، دستگیری از نیازمندان، پشتیبانی از خانواده های صدمه دیده و رعایت کرامت انسان ها همراه شود، امکان تبدیل باورهای مشترک به کنش های اجتماعی بیشتر خواهد شد.
تاب آوری اجتماعی چه طور شکل می گیرد؟
تاب آوری به مفهوم تحمل صرف فشارها نیست؛ بلکه توانایی فرد یا جامعه برای مواجهه با بحران، سازگاری با شرایط دشوار و بازیابی توان ادامه زندگی را هم در بر می گیرد.
این توانایی از عوامل مختلفی تأثیر می پذیرد. حمایت خانواده، اعتماد میان افراد، دسترسی به خدمات ضروری، عملکرد نهادها، امید به آینده و احساس تعلق اجتماعی، همگی می توانند در نحوه مواجهه جامعه با بحران ها مؤثر باشند.
باورهای دینی هم برای خیلی از افراد، منبعی از معنا، آرامش و انگیزه به شمار می روند. دعا، توسل و حضور در مجالس مذهبی امکان دارد به افراد کمک نماید رنج خویش را در چارچوبی معنایی درک کنند، احساس تنهایی کمتری داشته باشند و برای ادامه مسیر انگیزه پیدا کنند.
با این حال، تاب آوری جامعه را نمی توان تنها به یک عامل نسبت داد. ایمان دینی زمانی می تواند به تقویت پایداری اجتماعی کمک نماید که در کنار حمایت های حقیقی، مسئولیت پذیری، انسجام و رسیدگی به نیازهای مردم قرار گیرد.
از توسل و ایمان تا مسئولیت در مقابل دیگران
در فرهنگ دینی، توسل به اهل بیت(ع) برای خیلی از مؤمنان راهی برای طلب یاری معنوی و تقویت امید است. اما معارف اخلاقی منسوب به این سنت، تنها به تجربه فردی و احساس درونی محدود نمی شوند؛ توجه به رنج دیگران، کمک به نیازمندان و دفاع از کرامت انسان هم از موضوعات مهم اخلاق دینی است.
بر این اساس، بازخوانی سیره حضرت زهرا(س) می تواند مهلتی برای تأمل در مسئولیت های امروز باشد: چطور می توان در شرایط دشوار، امید را حفظ کرد و همزمان برای کاهش رنج دیگران قدم برداشت؟ چطور می توان انسجام را از یک احساس مشترک به رفتارهایی ملموس در زندگی روزمره تبدیل کرد؟
همراهی با خانواده های صدمه دیده، مراقبت از کودکان و سالمندان، کمک به افراد گرفتار مشکلات اقتصادی و حمایت عاطفی از کسانیکه با اضطراب و فقدان رو به رو هستند، نمونه هایی از رفتارهایی است که می توانند ارزش های اخلاقی را در زندگی اجتماعی عینیت ببخشند.
سخن رهبر شهید درباره ی تاب آوری ملت ایران
توصیف تاب آوری ملت ایران به عنوان پدیده ای تعجب آور برای ناظران جهانی، به نقش عوامل معنوی و فرهنگی در تجربه مقاومت ایرانی ها توجه می دهد. در این نگاه، معارف اهل بیت(ع) و مجالس مذهبی همچون منابعی هستند که می توانند به حفظ امید و انگیزه در دوره های دشوار کمک کنند.
در عین حال، برای فهم دقیق تاب آوری ایرانی ها باید مجموعه ای از عوامل تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی را درنظر گرفت. تجربه های مشترک تاریخی، روابط خانوادگی، شبکه های همیاری، احساس تعلق به جامعه و توان سازگاری با شرایط تازه هم در این راه اهمیت دارند.
از این رو، پیوند میان فاطمیه و تاب آوری اجتماعی را میتوان فرصتی جهت بررسی این پرسش دانست که چه طور یک میراث معنوی، در کنار دیگر ظرفیتهای جامعه، به حفظ امید و تقویت همدلی کمک می نماید.
فاطمیه و پرسش های امروز جامعه ایران
بازخوانی نام و سیره حضرت فاطمه زهرا(س) در روزگار دشوار، زمانی می تواند معنای اجتماعی روشن تری پیدا کند که از یادآوری گذشته فراتر برود و با مسئولیت های امروز پیوند بخورد.
تجربه دفاع مقدس نشان داده است که باورهای دینی برای خیلی از رزمندگان، بخشی از انگیزه و هویت معنوی آنان بوده است. در زندگی امروز هم این باورها می توانند برای مؤمنان منبع امید و معنا باشند؛ خصوصاً هنگامی که با آگاهی، همدلی و سعی برای حل مشکلات همراه شوند.
نام حضرت زهرا(س) در فرهنگ مذهبی ایران، از همین جهت می تواند نقطه آغاز تأملی درباره ی صبر، وفاداری به اصول و مسئولیت در مقابل جامعه باشد؛ تأملی که در آن، سوگواری با شناخت سیره و عمل به ارزش های اخلاقی پیوند می خورد.
شاید یکی از مهم ترین پرسش های ایام فاطمیه این باشد که چطور می توان در مقابل دشواری ها استوار ماند، بدون آن که از رنج دیگران غافل شد؛ چطور می توان امید را حفظ کرد و با این حال، برای کاهش مشکلات جامعه مسئولانه عمل کرد.
این پرسش ها، مجالس فاطمیه را به مهلتی برای بازاندیشی در نسبت ایمان، اخلاق و زندگی اجتماعی تبدیل می کنند.
فیلم سخنان رهبر شهید درباره ی تاب آوری ملت ایران و نقش معارف اهل بیت(ع) را در ادامه ببینید.
منبع: قائم
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان قائم در مورد این مطلب