راز عفاف فاطمی مرزهایی که حضرت زهرا (س) با نامحرم حفظ می کردند
قائم: سیره حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) تنها به ستایش در مجالس و مناسبت های مذهبی محدود نمی گردد، بلکه می تواند راهنمای زنان در انتخاب ها و رفتارهای روزمره باشد؛ بخصوص در موضوعی مانند حفظ حریم با نامحرم که از دید فرهنگ اسلامی، ابعاد گسترده تری از پوشش ظاهری دارد.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، عفاف مفهومی فراتر از حجاب است و نوع نگاه، گفت و گو، معاشرت و حتی شیوه حضور در اجتماع را هم در بر می گیرد. به همین دلیل، ممکنست زنی از پوشش کامل برخوردار باشد، اما در نحوه رفتار و ارتباط با نامحرم، برخی حدود عفاف را رعایت نکند. براستی، پوشش مناسب به تنهایی تضمین کننده رعایت همه ابعاد عفاف نیست.
بنابر روایت تسنیم، اسلام ضمن به رسمیت شناختن حضور اجتماعی زنان، بر حفظ حریم ها و رعایت حدود ارتباط میان زن و مرد نامحرم تاکید دارد. از این منظر، مدیریت ارتباطات غیرضروری و پرهیز از مواجهه های بی ضابطه می تواند به حفظ عفاف فردی و سلامت اخلاقی جامعه کمک نماید. سیره حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) هم نمونه ای روشن از توجه به این مساله است؛ بانویی که حساسیت ایشان نسبت به حریم نامحرم، حتی در موقعیت های ساده زندگی هم آشکار بود.
نگاه حضرت زهرا (س) به حریم زن و مرد نامحرم
در روایتی نقل شده است که پیامبر اکرم (صلی الله مقابل وآله) از حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) پرسیدند: چه چیزی برای زن بهتر است؟ حضرت در پاسخ فرمودند: «اینکه مردی را نبیند و مردی هم او را نبیند؛ أَنْ لَا تَرَی رَجُلًا وَ لَا یَرَاهَا رَجُلٌ.»
پیامبر بعد از شنیدن این پاسخ، ایشان را در آغوش گرفتند و فرمودند: «ذُرِّیَّةً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ؛ نسلی هستند که تعدادی از برخی دیگرند.» (آل عمران، ۳۴)
این روایت، گوشه ای از نگاه حضرت زهرا (سلام الله علیها) به مبحث حریم میان زن و مرد نامحرم را نشان می دهد؛ نگاهی که در آن، مراقبت از حدود ارتباطی جایگاه ویژه ای دارد و می تواند بخشی از فرهنگ و سبک زندگی فاطمی باشد.
حضور اجتماعی بانوان با حفظ حریم های فاطمی
یکی از عرصه هایی که میتوان این آموزه را در زندگی امروز دنبال کرد، حضور بانوان در تجمعات، مراسم و برنامه های فرهنگی و مذهبی است. حضور اجتماعی زنان، به خودی خود با عفاف منافاتی ندارد، اما توجه به موقعیت افراد در جمعیت و رعایت حدود ارتباطی هم اهمیت دارد.
فعالیت فرهنگی و مذهبی نباید به بهانه ای برای نادیده گرفتن مرزهای رفتاری میان زن و مرد تبدیل گردد. همان گونه که مشارکت اجتماعی بانوان پرارزش است، حفظ کرامت و حریم آنان هم اهمیت دارد. بنابراین، شایسته است در برنامه ریزی کارهای فرهنگی، تا حد امکان زمینه حضور و فعالیت در محیط های زنانه فراهم گردد و در دیگر موقعیت ها هم حدود شرعی و اخلاقی مورد توجه قرار گیرد.
عفاف در تعاملات ساده و روزمره
رعایت حریم نامحرم تنها به مراسم و کارهای اجتماعی محدود نیست، بلکه در تعاملات معمول زندگی هم میتوان آنرا دنبال کرد؛ حتی در موقعیت هایی مانند خرید کردن یا انجام امور روزمره.
برای مثال، در حالی که امکان انجام یک کار بوسیله همسر یا فرزند وجود دارد، برخی بانوان ترجیح می دهند از این امکان استفاده نمایند تا احتیاج به تعامل مستقیم با نامحرم کمتر شود. البته این مساله به مفهوم ممنوعیت خرید کردن یا حضور ضروری زنان در جامعه نیست، بلکه بر انتخاب های آگاهانه و توجه به فرصتهای موجود برای رعایت بیشتر حریم ها تاکید دارد.
حساسیت حضرت زهرا (س) حتی در مقابل مرد نابینا
در روایتی دیگر آمده است که مردی نابینا برای ورود به محضر حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) اجازه خواست. حضرت خویش را از او پوشاندند. پیامبر اکرم (صلی الله مقابل وآله) از ایشان پرسیدند: چرا خویش را پوشاندی، در حالیکه او تو را نمی بیند؟
حضرت پاسخ دادند: «ای رسول خدا! اگر او مرا نمی بیند، من که او را می بینم؛ علاوه بر این، او بوی مرا استشمام می کند.»
پیامبر بعد از شنیدن این پاسخ فرمودند: «گواهی می دهم که تو پاره تن من هستی.» (مستدرک الوسائل، جلد ۱۴، صفحه ۲۸۹)
این روایت نشان میدهد که در سیره حضرت زهرا (سلام الله علیها)، رعایت حریم تنها به دیده شدن زن از طرف مرد محدود نبوده است؛ بلکه توجه خود زن به نوع مواجهه و حضورش در مقابل نامحرم هم اهمیت داشته است. چنین سطحی از مراقبت، یکی از ابعاد قابل تأمل در سبک زندگی فاطمی به حساب می آید.
اعتماد به فضای مذهبی، جایگزین مراقبت نمی شود
در بررسی روابط میان زن و مرد، نباید همیشه نگاه و انگیزه های دو طرف را یکسان فرض کرد. تفاوت های فردی و انگیزه های اشخاص می تواند بر برداشت آنان از یک تعامل تاثیر بگذارد. ممکنست ارتباطی که از نگاه یک فرد بطورکامل عادی و در چهارچوب فعالیت فرهنگی است، از طرف فرد دیگری با انگیزه ای متفاوت دنبال شود.
البته نمی توان همه افراد را با یک نگاه قضاوت کرد، اما احتمال سوءاستفاده برخی افراد از موقعیت ها و اعتماد موجود در محیط های مذهبی را هم نباید نادیده گرفت. گاهی ارتباطی با عنوان همکاری فرهنگی، فعالیت مذهبی یا انجام یک کار خیر شروع می شود، اما بتدریج از حدود متعارف فاصله می گیرد.
از این رو، پوشش مذهبی یا حضور در محیط دینی به تنهایی تضمین کننده سلامت همه ارتباطات نیست. بانویی که می خواهد سیره حضرت زهرا (سلام الله علیها) را در زندگی خود دنبال کند، علاوه بر توجه به ظاهر رفتار، باید نسبت به زمینه ها و دستاوردهای ارتباطات خود هم هوشیار باشد. اعتماد به فضای مذهبی نباید باعث کنار گذاشتن احتیاط و مراقبت شود.
رهبر شهید انقلاب هم در دیدار تعدادی از زنان در ۲۵ آذر ۱۳۷۱، درباره ی خصوصیت های فرهنگ اسلامی در برخورد با زن می گویند: «ما زن را به عفّت، به عصمت، به حجاب، به عدم اختلاط و آمیزش بی حدّ و مرز میان زن و مرد، به حفظ کرامت انسانی، به آرایش نکردن در مقابل مرد بیگانه دعوت می نماییم.»
این بیان هم نشان میدهد که در این نگاه، عفاف تنها به پوشش ظاهری محدود نیست و نوع معاشرت، حدود ارتباط و حفظ کرامت انسانی را هم شامل می شود.
سیره فاطمی؛ الگویی برای حضور مسئولانه در جامعه
الگو گرفتن از حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) به مفهوم کنار گذاشتن مسئولیت های اجتماعی و فرهنگی زنان نیست؛ بلکه به مفهوم انجام این مسئولیت ها باتوجه به حریم ها، کرامت انسانی و ارزش های اخلاقی است.
در این مسیر، فراهم کردن زمینه کارهای فرهنگی در محیط های زنانه، مدیریت ارتباطات غیرضروری و توجه به حدود معاشرت با نامحرم می تواند به حفظ عفاف در زندگی اجتماعی کمک نماید. ضرورتهای اجتماعی هم نباید به بهانه ای برای عادی شدن تعاملات بی ضابطه تبدیل شوند.
سیره حضرت زهرا (سلام الله علیها) تنها الگویی برای ستایش در مناسبت های مذهبی نیست؛ این سیره زمانی در زندگی ما حضور واقعی پیدا می کند که آموزه های آن در رفتارها و انتخاب های روزمره هم نمود داشته باشد.
منبع: qawem.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان قائم در مورد این مطلب